Útilýsing í görðum

Á norðurhveli jarðar, þar sem vetrarnætur eru langar og sumarið óþarflega stutt, getur góð garðlýsing fjölgað íverustundunum. Á kvöldin þegar skyggja tekur má nýta lykilsvæði í garðinum til að snæða, skrafa saman eða eiga notalegar samverustundir á annan hátt, t.d. í heita pottinum. Það verður auðveldara að ganga um garðinn, sem getur jafnvel fengið ævintýraljóma, og stuttar rómantískar gönguferðir verða mögulegar allan ársins hring. Góð lýsing getur einnig haft áhrif á útsýni frá gluggum og í mörgum tilfellum stækkað stofu, eldhús eða önnur herbergi húss. Stærsta hlutverk lýsingar í garði er þó í aðkomunni. Íbúar geta komið heim í fallegri birtu hvenær sem er sólarhringsins, lagt bílnum á þægilegan hátt, gengið að útidyrunum og hitt örugglega með lykli í skráargatið.

Aðkoma og innkeyrsla

Aðgengi að útidyrum þarf að vera gott á öllum tímum dags og allan ársins hring. Með góðri staðsetningu ljósa á veggjum húss, nálægt götu eða við stíga og bílastæði verður auðvelt að athafna sig á leið að húsi. Margir staðir og margar tegundir ljósa koma til greina en nokkur lykilatriði þarf að hafa í huga. Áður en ný ljós eru valin og staðsett þarf að skoða hvaða lýsing er þegar til staðar. Ljósastaurar við götu geta veitt ljósi inn í garðinn og eins geta ljós sem eru á húsinu lýst upp hluta aðkomusvæðisins. Í aðkomunni má skipta lýsingunni í þrjár tegundir: Lága, háa og óbeina. Lág lýsing getur lýst upp yfirborð stíga og innkeyrslu þannig að gott sé að rata um svæðið. Há lýsing er gagnleg á þann hátt að sá sem stígur út úr bíl eða gengur að húsi getur séð hendurnar á sér og því opnað dyr og séð vel allt það sem borið er inn eða út. Óbein lýsing eykur hins vegar heildarbirtu og með því að beina ljósi að veggjum, gróðri eða skilgreindum svæðum má fá fram endurkast til þess að lýsa upp nálæg svæði.

Dvalarsvæðið

Dvalarsvæðið er stofa garðsins og þar má leggja áherslu á að bæta þægindi, mynda skjól og auka lýsingu og fjölga þannig mögulegum tómstundum. Þá nýtist þessi hluti garðsins vel á kvöldin þegar dagarnir eru styttri, t.d. fyrir hvíldarstundir í heita pottinum. Dvalarsvæðið er líka oft það svæði sem sést hvað best innan úr húsinu og er lýsingin því mikilvæg til að tengja saman íbúðarrými innandyra og tímabundin dvalarrými utandyra. Þar skiptir máli að lýsing valdi ekki óþægindum, skeri ekki í augu og flæði ekki mikið inn á nærliggjandi svæði. Oft er því gott að hafa ljós neðarlega þannig að áherslan sé á að lýsa upp yfirborðið svæðisins og lágan gróður í jaðri þess. Á þeim svæðum þar sem mikilvægt er að sjá vel til, t.d. við matborðið, má hafa ljós ofan við augnhæð. Þá getur verið gott að miða við rúmlega tveggja metra hæð og leita að tækifæri til þess að hafa ljós á veggjum, í þakköntum eða á háum staurum. Ef ljós eru sett í þakkanta þarf að huga vel að nálægum gluggum því að ljós sem skín beint inn um glugga getur verið óþægilegt. Grundvallarreglan er því sú að hafa ljós í þakköntum á milli glugga. Ef dvalarsvæði sést vel út um glugga í húsi má setja ljós í garð með tilliti til útsýnis þaðan. Þá eru skilgreind þau svæði sem verða hluti útsýnisins, þau lýst upp og skuggasvæðin látin eiga sig til þess að skilin milli ljóss og myrkurs verði skýrari. Þetta undirstrikar heildarmyndina sem getur gert útsýni úr stofu að listaverki.

Stígar

Mikilvægt er að hægt sé að komast um garðinn allan ársins hring, sérstaklega ef aukainngangar eru á húsinu. Stígar tengja saman svæði og því er mikilvægt að huga vel að lýsingu þeirra. Góð lýsing getur undirstrikað liti og form stíganna þannig að upplifunin verði allt önnur á kvöldin en daginn. Þetta er best gert með lágri lýsingu sem lýsir upp stíginn sjálfan, yfirborð hans og útlínur. Til þess að undirstrika formin má setja öll ljósin sömu megin en þá mynda þau línu sem endurspeglar form stígsins. Þannig verða mjúk form bogadregins stígs meira áberandi og skörp form kantaðs stígs að sama skapi skýrari. Ef draga á úr þessum formum og mynda meiri heildarljóma má setja ljós beggja vegna stígsins. Með dreifðri birtu má beina athyglinni að útliti og umgjörð stíganna frekar en að formi og lögun ljósanna.

Hvað á að lýsa upp?

Í vel hönnuðum garði eru margir staðir sem vel getur farið á að lýsa upp. Meðal þeirra eru staðir með fallegum runnagróðri, trjágróðri, tjörnum, steinum eða listaverkum. Fallegan gróður má gera enn meira áberandi með því að beina ljósi beint á hann, en einnig með því að baklýsa. Baklýsing felst í því að lýsa upp fleti á bak við áberandi hlut, t.d. formfallegan runna, og skerpa þannig útlínur hans. Einnig má lýsa gróður neðan frá og undirstrika þannig formin í neðri hluta hans. Ef lýsingunni er beint að runna eða tré er þess virði að huga einnig að skuggavarpinu því greinarnar geta myndað listaverk ljóss og skugga. Til að ná þessum áhrifum eru ljóskastarar hentugir en með þeim verða skilin á milli ljóss og skugga skarpari en með ljósum sem dreifa birtunni. Ef tré stendur nálægt vegg og ljósi er kastað að því varpast skuggarnir á vegginn og form og munstur greinanna verða eins og teikning.

Tegundir ljósa

Úrval ljósa er mikið og gæðaflokkar misjafnir, bæði hvað varðar endingu og útlit. Við val á ljósum þarf að huga að því hvernig ljósið lítur út á kvöldin þegar kveikt er á því og einnig á daginn þegar slökkt er. Form, litir og umgjörð lampanna geta verið fallega útfærð frá framleiðanda og þá verða lamparnir að sérstöku atriði í hönnun garðsins. Þannig geta köntuð ljós undirstrikað köntuð form í garði og ljós með mjúkum línum endurspeglað bogadregin form svæða, stíga og gróðurs. Mörg garðljós eru framleidd til þess að falla inn í veggi. Þau eru þá lítið áberandi á daginn en varpa fallegri birtu á kvöldin. Einnig eru til margar tegundir af staurum með fjölbreytt útlit og í mismunandi lengdum. Eftir því sem ljós er hærra, því meiri verður lýsingin frá hverju ljósi. Ef lýsa á upp svæði með sem fæstum ljósum borgar sig að hafa þau hátt uppi. Þetta á bæði við um stauralýsingu og ljós sem fest eru á veggi. Á íþróttavöllum eru ljósin hátt uppi, bæði til að minnka líkurnar á að leikmenn og áhorfendur þurfi að horfa beint í ljósið og einnig til þess að hver staur nái að lýsa upp sem stærst svæði. Sama gildir um lýsingu í garði og ef lýsing á fyrst og fremst að vera nytsamleg má hafa ljósin færri og hafa þau hærra.

Að lokum er vert að minnast á sveigjanlegri lausnir. Þannig geta innstungur í garðinum komið að góðum notum fyrir jólaljós og einnig fyrir ljós sem eru í beðum og gert er ráð fyrir að flytja til eftir því sem gróður vex. Þegar mikið stendur til í garðinum má nota olíuljós og kyndla því opinn eldur gefur rómantísk hughrif og þægilega tilfinningu sem erfitt er að ná með raflýsingu.

1. Eftir því sem ljósastaurar eru hærri, því stærra svæði lýsa þeir upp.

2. Sumir ljósastaurar eru hannaðir til þess að beina geislum sínum á vel skilgreind svæði.

3. Innkeyrsla lýst upp með ljósum sem beinir birtunni á afmarkað svæði í stað þess að dreifa henni.

4. Innkeyrsla lýst upp með lágum ljósum sem dreifa birtunni.

5. Innkeyrsla lýst upp með háum ljósum sem dreifa birtunni vel. Hér þarf því fá ljós.

Stóra teikningin: Með vel skipulagðri lýsingu má gera aðkomuna fallega og fá betri nýtingu úr dvalarsvæðunum.

Ertu klár í næsta sumar? - Garður teiknaður að vetri

Veturinn er langsamlega besti tíminn til þess að láta teikna garðinn. Þá gefst góður tími í að velta upp hugmyndum og vinna úr þeim. Á veturna má líka semja við verktaka og framkvæma hluta verksins þannig að það fari ekki allt sumarið í framkvæmdir.

Garður án teikningar

Að hanna garð án skipulagðrar teikningar er svipað og að elda flókinn rétt án uppskriftar. Ekkert er til að styðjast við nema eigin tilfinning og reynsla. Vissulega getur útkoman orðið mjög góð en því fylgir nokkur óvissa. Til að forðast óhöpp er mönnum ráðlagt að fylgja uppskriftinni (teikningunni) nokkuð nákvæmlega þó að persónuleg notkun á kryddi geti reyndar verið af hinu góða.

Horft á sólarlagið úr hengirólu

Þeir sem láta teikna garðinn sinn hafa af því ávinning á fleiri en einn hátt. Í fyrsta lagi fá þeir í hendurnar teikningu af garði þar sem þeirra eigin óskir spila saman með ferskum hugmyndum hönnuðarins. Væri ekki spennandi að horfa á sólarlagið úr hengirólu á veröndinni, ylja sér við útiarin eða busla í heitum potti? Hverjar eru þínar óskir? Viltu stóra verönd, tvöfalt bílastæði, göngustíga, matjurtagarð eða leiksvæði fyrir börnin? Viltu fallegan ævintýrareit sem tekur sífellt á sig nýjan svip eftir árstíðum? Möguleikarnir eru óendanlegir og öruggt að allir geta fundið eitthvað við sitt hæfi.

Lítill arfi og létt viðhald

Margir eru þreyttir á að eyða frístundum sínum í að reyta arfa og hreinsa til í gömlum garði. Aðrir standa frammi fyrir nýjum og ómótuðum garði og vita ekki á hverju best er að byrja. Það er misjafnt hversu mikla vinnu fólk kýs að leggja í garðinn. Með því að skipuleggja hann frá upphafi er hægt að létta viðhaldið og njóta garðsins liggjandi í sólbaði í góða veðrinu.

Fallegur gróður allt árið

Vel skipulagður runnagróður hugsar nánast um sig sjálfur. Með því að þekja beðin vel með réttum gróðri kemst sólarljós síður að moldinni og vaxtarskilyrði fyrir illgresi verða mjög léleg. Galdurinn er svo að blanda runnategundum saman á þann hátt að allt árið sé eitthvað spennandi að gerast. Sígrænn gróður fyrir veturinn, fallegt blómskrúð á vorin og sumrin og skrautlegir haustlitir er hluti af því sem góð garðteikning getur fært þér.

Skjólgóð útivistarsvæði

Eitt af því sem gerir íslenskum garðeigendum lífið leitt er rokið. Mikilvægt er að staðsetja skjólveggi og runnagróður rétt til að beina vindinum frá. Þannig fást skjólgóð útivistarsvæði sem geta framlengt sumarið og með því að skipta garðinum upp í fleiri en eitt svæði má nýta sólina til hins ýtrasta. Morgunsvæði þar sem morgunsólin er ráðandi og kvöldsvæði þar sem notast er við síðustu sólargeisla dagsins eru meðal þess sem hönnuðurinn tekur tillit til við gerð teikningar. Til að skapa stemningu og öryggi þegar dimma tekur er hægt að gæða garðinn ævintýraljóma með vel staðsettri lýsingu. Með réttri skipulagningu má því lengja þann tíma sem spennandi hlutir gerast í garðinum.

Samspil við hús og umhverfi

Þegar komið er að velja hráefnið í garðinn eru möguleikarnir endalausir. Í yfirborð má nota hellur, trépalla, gras, möl og margt fleira. Garðyrkjustöðvarnar bjóða upp á nokkur hundruð tegundir plantna til að skreyta með og veita skjól. Þetta þarf að spila skemmtilega saman með því sem á að vera í garðinum eins og heitum potti, þvottasnúrum og hengirúminu góða. Ef vandað er til verksins er hægt að ná fallegu samspili milli svæða í garðinum, við húsið og umhverfið.

Góð teikning sparar peninga

Það getur sparað þér mikinn tíma og umtalsverða peninga að hafa nákvæma teikningu af garðinum þínum til að afhenda verktökum. Öll samskipti við þá verða skýrari. Þú getur gert kostnaðaráætlun og notað teikninguna til að semja við verktaka auk þess að ákveða hversu hratt garðurinn er unninn. Iðnaðarmennirnir geta gengið beint í verkið og allt liggur ljóst fyrir. Ekkert þarf að endurvinna vegna þess að skilaboð til verktaka voru ekki nógu skýr í upphafi. Komi upp spurningar má alltaf kalla hönnuð garðsins á staðinn. Fáir gera sér grein fyrir að kostnaðurinn við gerð garðateikningar er í raun ekki nema um 3-8% af heildarverði framkvæmdanna. Því fæst þóknun hönnuðarins yfirleitt öll til baka með hagræðingunni sem verður við verkið.

Eftirfylgni á verkstað

Urban Beat er í samstarfi við Garðaþjónustuna þína og vísar gjarnan verkefnum til þeirra, en þeir eru sérhæfðir í að halda utan um stór og flókin verkefni og eru með færa gröfukalla, smiði, hellulagninga- og hleðslumenn. Sami pípulagningamaður kemur að öllum verkefnum og þeir Askur og Helgi hjá Neista sjá gjarnan um öll ljós og annað rafmagnstengt. Ef samningar takast við Garðaþjónustuna þína fylgir vikuleg heimsókn landslagsarkitekts með eftirfylgni á verkstað á meðan verkefnið er í gangi. Þar eru þau mál sem upp koma í framkvæmdinni leyst.

https://www.gardarehf.is/

Vandaðu til verksins með góðri uppskrift

Af framansögðu er ljóst að rétt uppbyggður réttur þar sem öll nauðsynleg hráefni spila saman á skemmtilegan hátt fer best í maga og gleður augað. Það sama gildir um garðinn þinn. Sé vandað til verksins og uppskriftin góð er öruggt að þú munt eiga margar veislustundir í garðinum þínum.

Takk fyrir að lesa :-)

#garðahönnun

Flísahellur

Hugsaðu þér fallegan góðviðrisdag. Sólin skín og sumarið er alveg að bresta á. Þig langar að gera veröndina tilbúna fyrir sumarið og garðveislurnar. Það eina sem þú þarft að gera er að moppa flísarnar og raða púðunum í útisófann. Nágrannarnir eru grænir af öfund þar sem þeir eru að hreinsa og bera á trépallinn en þú liggur í sólbaði á fallegu veröndinni þinni sem skartar glæsilegum flísahellum. Enginn mosi, ekkert illgresi, engin pallaolía.

Flísahellur eru glæsileg lausn fyrir garðinn enda er úrvalið gríðarmikið. Allir ættu að geta fundið eitthvað við sitt hæfi og þessum fallegu flísum fylgir sannkölluð lúxustilfinning og suðræn stemning. Sumum gæti fundist þeir vera staddir við sundlaugarbakkann á Tene!

Út með mosann!

Útiflísar sameina kosti flísa og garðhellna en eru lausar við mörg vandamál sem fylgja hefðbundnum hellulögnum. Kostir flísahellna felast helst í því hversu lokað yfirborð hellnanna er. Mosi og illgresi í fúgum verða því ekki að vandamáli og það ætti nú að gleðja marga! Flísarnar eru harðgerðar, mjög viðhaldsléttar, og úrval lita og áferða miklu meira en þekkist í hellum eða pallaefni. Þær hafa náttúrulegt steinayfirbragð sem skapar tengingu við kletta og náttúru. Vegna gríðarmikils úrvals er mjög auðvelt að finna flísar sem henta hverju verkefni og spila fallega með íbúðarhúsi og garði. Vídd bíður aðallega upp á ítalskar flísahellur frá framleiðindunum Mirage og Atlas Concorde og það er vel þess virði að skoða úrvalið.

www.vidd.is

Flísalagður kampavínsveggur

Flísahellur fást einnig í mörgum stærðum og það hversu stórar þær geta verið gefur allt aðra möguleika en hefðbundnar hellur. Mögulegt er að nota flísarnar á veggi og tröppur og einnig er oft hægt að fá sambærilegar flísar til að nota innandyra t.d. í sólskála. Flísahellurnar eru þannig skemmtileg leið til að tengja saman úti- og innirými en það trend hefur verið áberandi í garðhönnun undanfarið. Til dæmis gæti flísalagður sólskáli sem opnast út á flísalagða verönd verið falleg lausn. Flísar eru síðan mjög hentugar og fallegar ofan á vinnuborð í útieldhúsum og kampavínsveggi.

Partí á pallinum

Trépallar eru mjög vinsælir í görðum hérlendis. Margir sem kjósa viðarútlit en vilja sleppa við að sinna því viðhaldi sem trépalli fylgir velja flísar með viðaráferð. Þannig fæst harka og viðahaldsleysi flísanna ásamt hlýlegu útliti viðarins og fást þessar flísar í ýmsum plankastærðum. Og úrval áferða er mikið og fjölbreytt. Nú er engin þörf á að hreinsa pallinn og bera á, bara sópa yfir flísarnar, kveikja á grillinu og garðpartíið getur hafist.

Aðferðir við flísalögn

Flísahellur þarf ekki að líma niður heldur er hægt að leggja þær niður með ýmsum hætti. Ef flísarnar eru lagðar beint á gras, möl eða sand er hægt að beita hefðbundnum aðferðum við hellulagnir. Notaðir eru jarðvegsdúkar og samsetning á misgrófri möl og sandi í undirlag.

https://www.youtube.com/watch?v=4GB54oqYGRw&t=1s

Ef flísarnar eru lagðar á svalir eða annað hart undirlag t.d. steypta eða malbikaða fleti er notað svokallað stultukerfi. Áríðandi er að vatnsverja steypuna t.d. með dúk, þéttikvoðu eða tjörupappa. Stultukerfið er síðan sett upp og flísarnar lagðar á það.

https://www.youtube.com/watch?v=dphO3osq-cM&t=6s

Frítími en ekki garðvinna

Flísahellur eru svo sannarlega viðhaldsléttar og þar sem tækni við gerð þeirra hefur fleygt mjög fram eru þær ekki hálar í bleytu og springa ekki í frosti. Flísarnar eru fúgaðar með 4 mm fúgu sem ofan í kemur sérstakur Polymere sandur. Slíkur sandur er 5-15% Polymere plastefni og myndar þétta fúgu sem ekki fer auðveldlega burtu. Flísarnar eru þvegnar eins og önnur flísagólf en gera þarf ráð fyrir að viðhalda fúgunni á 5-15 ára fresti, allt eftir álagi og veðrun svæðisins. Fyrir þá sem vilja nýta tímann í garðinum til að slaka á ættu flísahellur því að vera afskaplega góður kostur.

Takk fyrir að lesa :-)