Hvaða pallaefni á ég að nota?

Siggi á númer 12 sagði að það væri langbest að nota lerki til að klæða pallinn! Svo sagði Stjáni í næstu götu að það væri ekkert vit í öðru en harðviði. Hvað er flottast? Hvað er praktískt? Hvað kostar þetta? Kannski langar mann bæði í pall og að komast til sólarlanda í sumar. Þá vandast málið!

Garðurinn á að vera staður til að sitja í sólinni, grilla, liggja í heitum potti, sötra uppáhaldsdrykkinn og njóta þess að anda að sér fersku íslensku lofti. Garðeigandi á ekki að vera þjakaður af martöðum um viðhaldið í sumar, heldur á hann að njóta til hins ítrasta í praktískum og fallegum garði. Nóg um það! 

Hvaða pallaefni á ég að velja?

Fura er langalgengust sem pallaklæðning og hefur verið fáanleg lengi. Lerki og harðviður hafa verið í almennri sölu í rúman áratug og því er rétt núna að komast reynsla á þessar viðartegundir. En hvernig veðrast og eldast mismunandi viðartegundir? Er einhver viðartegund sem er viðhaldslaus og endist að eilífu? Því miður er niðurstaðan sú að viðhald er óumflýanlegt. Eina leiðin til að losna við það alveg er að nota plast. Plastið er endingargott og vandaðri tegundirnar eru unnar úr gríðarlega sterku trefjaplasti, sem þolir bæði slit og veðrun. Það hefur þó þann ókost að geta upplitast fyrir áhrif sólarljoss. Þess vegna hafa sumir endað á því að mála það til þess að fríska upp á litinn. Plastið er þó fínn kostur, ef pallurinn á að vera í ljósum eða gráum lit sem þolir vel við upplitun sólar. 

Harðviður og lúxusútlit

Ef harðviðarpallur er látinn veðrast, óvarinn, fær hann á sig silfurgráan lit. Til að halda upprunalega djúpa brúnrauða viðarlitnum er gjarnan borin á hann olía með smá lit. Harðviðurinn hefur einhvern veginn yfir sér luxusyfirbragð, hvort sem hann er litaður eða grár. Litabrigði sjást vel og þegar viðurinn blotnar kemur fram sterkur tónn. Ef pallurinn hefur gránað er það tilkomið vegna áhrifa sólarljóss. Þegar pallur úr harðviði stendur óvarinn brýtur sólarljósið niður ysta lagið og myndar gráma. Óvarinn getur slíkur pallur enst vel einn eða fleiri áratugi. Viðurinn kemur þó alltaf til með að þorna og jafnvel springa, og er því mælt með því að bera viðarolíu á klæðninguna á nokkurra ára fresti. Ef halda á silfurgrámanum er notast við glæra olíu. Ef viðarliturinn á að halda sér þarf lit til þess að verja frá niðurbroti sólarinnar og styrkja þannig náttúrulegan lit viðarins.

Lerki, harður eða mjúkur viður?

Lerki er stundum ranglega nefnt harðviður. Lerki telst þó til mýkri viðartegunda en vegna þess hversu þétt það er þá hefur það vörn gegn fúa. Eins og með harðviðinn þá er best að bera á viðarolíu á þetta efni og ef grátt er óskaliturinn þá er rétt að hafa olíuna glæra. Norðmenn nota gjarnan greni þegar þeir sækjast eftir náttúrulegri veðrun, það hefur þétta árhringi og æðarnar lokast frekar en að opnast við sögun. Það gildir þó sama með grenið, að nota glæra olíu ef það á að haldast grátt og jafnframt endast vel. Því miður vegna aðstæðna í heiminum þá hefur framboð á lerki, sérstaklega frá Síberíu, stórlega dregist saman.

Fura og mikilvægi sólarlandaferða

Af hverju endar það oftast með því að pallurinn er klæddur með furu? og oftast með borðum sem eru rétt tæpleg 100 mm breið. Stærsta ástæðan er án nokkurs vafa verðið og það sem kaupa má fyrir mismuninn. Alhefluð gagnvarin borð sem eru 27 mm x 95 mm eru framleidd í miklu magni og því hagkvæm í innkaupum. Garðeigandinn nýtur góðs af því og getur þannig smíðað pall, sem er mun stærri en ef greiða þyrfti metraverð harðviðar. Það sem margir vita ekki er að furan hefur þrjá kosti umfram margar aðrar viðartegundir. Þetta er mjúkur viður og því þarf ekki sérstök verkfæri til að saga, bora og snara úr fyrir skrúfuhausum, eins og þarf með harðviðinn. Það er því þægilegt fyrir þá sem ætla að smíða sjálfir. Furan tekur lit alveg sérstaklega vegna þess hvernig viðurinn drekkur í sig olíuna. Það má einnig láta furuna grána en þá er borin glær olía á pallin. Furan er líka fáanleg í fleiri stærðum og því hægt að hafa borðin breið eins og á bryggju eða jafnvel misbreið til að gefa líflegt útlit.

Mikið úrval hjá Söginni

Á Smiðjuvegi er fyrirtækið Sögin sem sérhæfir sig í sérútfærslum í timbri og innflutningi á vönduðum timburtegundum. Í Söginni finna þeir sem vanda vilja til verks í garðinum og nota gæða efni það sem þeir þurfa til verksins. Við ætlum að segja ykkur frá fjórum vönduðum valkostum úr því mikla úrvali sem Sögin bíður uppá.

Kebony er yfirleitt framleitt úr radiata furu (pinus radiata). Furan er meðhöndluð með lífrænum efnum og hitameðhöndluð. og þannig fær Kebony sinn meðaldökkbrúna lit. Vegna aðferðarinnar sem notuð er til að búa til Kebony er það meðaldökkbrúnt á litinn og nær svipaðri hörku og algengar harðviðartegundir.

Þrjátíu ára ábyrgð er á Kebony og það þarfnast einskis viðhalds fyrir utan hefðbundin þrif. Ef Kebony er látið í friði gránar það í sólarljósi og verður fallega silfrað á litinn.

Listaverð per fm í mars 2022:

Kebony 23x120 kr. 16.329

Accoya er einnig úr radiata furu og skorið úr 30 ára gömlum trjám. Accoya er hita- og efnameðhöndlað og nær vörnin í gegnum allan viðinn. Því má saga og vinna með þetta efni eins og hver vill en vinnuaðferðin lokar öllum æðum í viðnum og kemur í veg fyrir að timbrið geti dregið inn í sig raka. Vegna meðhöndlunarinnar hefur veggjatítlan engan á huga á þessu timbri svo það er veggjatítlufrítt. Fyrirtækið sem framleiðir Accoya bíður upp á tvenns konar ábyrgð, annars vegar 50 ára ábyrgð ef timbrið er utandyra en ekki í jörðu og 25 ára ábyrgð ef það liggur ofan í jarðvegi. Hægt er að fá Accoya litað.

Listaverð per fm í mars 2022:

Accoya 21x120 kr. 15.163

Accoya grátt 21x120 kr. 16.963

Ipe – er Rollsinn í harðviðarpallaefni. Ipe er unnið úr handroanthus tré (áður Tabebuia) sem kallað er brasilísk valhneta. Ipe er mjög hart og þungt og erfitt að vinna með það en þar getur sérstakt smellukerfi frá Söginni komið sterkt inn ef aðeins á að nota efnið í pallayfirborð. Liturinn getur verið líflega dökkrauðbrúnn í nokkrum litatónum en fær á sig fallegan silfurgráma ef það er látið ómeðhöndlað.

Listaverð per fm í mars 2022:

Ipe 21x120 kr. 21.541

Bambus frá MOSO er þjappaður bambus úr sjálfbærri, umhverfisvænni ræktun. Eiginleikum efnisins svipar mjög til vandraðra harðviðartegunda en bambusinn er harður, slit- og eldþolinn og einnig er hita- og rakaþensla í lágmarki. Liturinn er yfirleitt svarbrúnn, hann lýsist í sólarljósi og verður fallega silfurgrár með tímanum. Framleiðsluaðferðin býður upp á að fá mismunandi stærðir á rifflum í yfirborð en rifflur eiga t.d. vel við í yfirborð göngubrúa og á svæði sem notuð eru allt árið um kring.

Listaverð per fm í mars 2022:

MOSO XTR 21x120 kr. 13.368

MOSO XTR 21x155 kr. 13.715

MOSO END 21x120 kr. 13.368

MOSO END 21x155 kr. 13.715

NEKKO – Sögin býður upp á vandað pallaefni frá fyrirtækinu Nekko sem er sambland af viðartrefjum og plasti. Um er að ræða gegnheilar fjalir en slíkt plastefni er mjög álagsþolið og endingargott. Þó ber að hafa í huga að eins og viður þá upplitast og gránar efnið í sólarljósi. Þess vegna mælum við með að nota gráa tóna til þess að litabreytingar verði fallegar. Annar kostur plastefnis er hversu auðvelt er að þrífa það. Auk þess er engin hætta á að fá í sig flísar úr yfirborðinu. Rétt er að segja frá því að einnig er til plastefni með holrýmum sem gera efnið léttara og því ódýrara í flutningi en ekki jafn slitsterkt.

Listaverð per fm í mars 2022:

NEKKO 24x145 16.539

https://sogin.is/

Niðurstaðan

Hver er svo niðurstaðan? Ef þú vilt sérstaklega stóran pall og jafnvel eiga afgang fyrir sólarlandaferð þá ferðu í furuna. Ef þú vilt lúxusútlit og létt viðhald þá er úrvalið það mikið að það er auðvelt að fá valkvíða.

Takk fyrir að lesa :-)

Gróðurhús hugmyndanna

Hvernig væri að geta farið út í garð þegar vorið er rétt handan við hornið? Gróðurhús verða sífellt vinsælli meðal garðeigenda og margir sjá í þeim spennandi möguleika til að byrja að nota garðinn fyrr á vorin og eins lengur fram eftir hausti. Þau má nýta til ræktunar og þannig til aukinnar sjálfbærni með því að rækta matvæli til eigin nota. Sumarblómin, kryddjurtirnar, ávaxtatrén, alls kyns framandi gróður heilla marga með græna fingur.

Gróðurhús í ýmsum gerðum og stærðum

Til eru köld eða upphituð gróðurhús, stór, lítil og sum eru bara litlir ræktunarskápar. Fyrir þá sem ætla sér stóra hluti í ræktun er nauðsynlegt að kynna sér tæknimál eins og loftun, stýringu hitastigs og fleira. En gróðurhús eru alls ekki aðeins fyrir plöntur heldur henta þau fyrir margs kyns skemmtilega afþreyingu. Gróðurhús eru nefnilega mikilvæg í nútímagörðum sem garðskálar og fyrir marga eru þau útivistarsvæði sem gefa garðinum nýja vídd og auka notkunarmöguleika hans svo um munar.

Morgunbollinn, bröns og yogadýnan

Hver vill ekki geta rölt með morgunkaffið út í hlýtt gróðurhús þar sem notalegur hægindastóll bíður og njóta þar morgunsins á meðan snjórinn fellur fyrir utan. Viltu kasta þér í þægilegan sófa eða fá þér blund í hengirúmi? Eða bjóða saumaklúbbnum í bröns úti í gróðurhúsi þar sem uppdekkað borð bíður umkringt fallegum plöntum? Rafmagn í gróðurhúsinu bíður upp á tónlist og skemmtilega lýsingu svo stemningin geti enst langt fram á kvöld.

Sumir kjósa að nýta gróðurhúsið sem lítið yogastúdíó og innrétta það sem slíkt. Aðrir nota birtuna og hafa þar myndlistaraðstöðu. Líkamsæfingar, lestrarkrókur, hugleiðsluhorn, hobbíherbergi, kaffihúsastemning! Möguleikarnir eru ótal margir. Staður þar sem sitja má einn með sjálfum sér eða eiga gæðastund með fjölskyldunni eftir annasaman dag er ekki slæmur kostur. Og óvíða er betra að slaka á, í sínum eigin heimi og hlusta á vindinn.

Útivera innandyra

Frelsistilfinningin sem fylgir útiveru skilar sér vel yfir í gróðurhúsið. Og sumarfríið heima í garði verður ný upplifun þar sem liggja má í gróðurhúsinu í sólbaði með suðræna tónlist í eyrum. Margir njóta þess að borða undir berum himni erlendis og þá fáu daga sem veður leyfir hér heima, en þarna er kominn frábær staður til að borða úti hvernig sem viðrar. Lautarferð með börnin út í gróðurhús með teppi og nesti er spennandi kostur fyrir smáfólkið og útheimtir ekki löng ferðalög og litlir fingur hafa gaman af því að aðstoða við að rækta tómata og fleira spennandi. Fjölskyldan getur svo sannarlega átt þarna skemmtilegt athvarf.

Gróðurhús framlengir íbúðarrýmið

Sniðugt er að hugsa gróðurhúsið sem framlengingu á húsinu en síðustu ár hefur sú hugsun að tengja saman innviði heimilis og garðs verið áberandi trend í garðhönnun. Samspil húss og garðs og skipting garðsins upp í herbergi með mismunandi tilgang er mikilvæg og þar kemur gróðurhúsið sterkt inn. Ef ætlunin er að láta það þjóna tvöföldum tilgangi, þ.e. til ræktunar- og sem samverustað, er ráðlegt að hafa gróðurhúsið það stórt að bæði sé pláss fyrir plöntur, borð og stóla.

Staðsetning gróðurhússins

En hvar á að staðsetja gróðurhúsið? Er það aðallega hugsað til ræktunar eða er kostur að hafa það nálægt húsinu svo fljótlegt sé að skjótast á milli með veitingar í garðskálaveisluna? Á gróðurhúsið að vera hluti af pallinum eða hljóðlátt afdrep í horni garðsins? Útsýnið frá gróðurhúsinu er eitthvað sem þarf að hugsa um en það má gjarnan vera yfir gróðursælt svæði eða hafa fallega yfirsýn yfir náttúru eða borg. Staðsetningin getur einnig ráðist af stærð garðsins og því hvar pláss er að finna. Stundum hentar best að hafa gróðurhúsið áfast húsinu en gott er ef gróðurhúsið nýtur sólar allt árið um kring, sérstaklega ef helsti tilgangurinn er ræktun. Heppilegt er að láta framhliðina snúa í suður eða vestur þannig að sólar njóti sem mest við innganginn en svæðið fyrir framan gróðurhúsið getur nýst sem sólpallur eða vinnusvæði með umpottunaraðstöðu og upphækkuðum ræktunarkössum. Gróðurhúsið sjálft má líka nota til þess að mynda skjól í garðinum í samspili við skjólveggi og önnur mannvirki.

Eitthvað fyrir alla: Jón Bergsson eða BK Hönnun?

Glerskálar geta komið sér vel þar sem vindasamt er og útsýni fallegt, til dæmis við sjávarsíðuna. Kringlóttur glerskáli með opnanlegum hliðum allan hringinn getur hentað þar vel. Sumir kjósa einnig að hafa heita pottinn undir gleri og geta þannig notið þess að slaka á í pottinum í hvaða veðri sem er. Hjá Jóni Bergssyni fást svokallaðar garðkúlur en þær eru í tveimur hlutum sem hægt er að snúa og láta op kúlunnar fylgja sólinni eða snúa kúlunni upp í vindinn til að fá skjól.

BK Hönnun ehf. er söluaðili á fallegum og vönduðum gróðurhúsum af ýmsum stærðum og gerðum sem gefið hafa góða reynslu hér á landi. Á heimasíðu þeirra má finna þrívíddar hönnunartól þar sem hægt er að setja saman gróðurhús upp á eigin spítur og skoða ýmsa möguleika og útfærslur. Það er vel þess virði að skoða þennan möguleika og kíkja á fjölbreytt úrvalið hjá þeim.

Gróðurhús eru spennandi staðir sem nýtast á margvíslegan hátt. Þú uppskerð ekki aðeins matjurtir og ávexti heldur fjölda ánægjustunda. Á vefsíðum eins og Pinterest eru fjölmargar sniðugar lausnir og myndir af gróðurhúsum sem nýtt eru í alls kyns óhefðbundnum tilgangi. Hver veit nema þú finnir upp á einhverju sniðugu sem engum hefur dottið í hug áður! Að minnsta kosti er skjólið sem gróðurhúsið veitir okkur kærkomið og tækifæri til að eiga sér notalegt afdrep í seilingarfjarlægð heillandi.

Takk fyrir að lesa :-)

Fimm spennandi útfærslur fyrir smáhýsi í garðinum

Einhvern tímann var mér sagt að það eigi aldrei að alhæfa, en það er þó staðreynd að fólk vantar alltaf meira pláss. Vantar þig fleiri herbergi til þess að sinna vinnu eða áhugamálum, er stöðugt rifist yfir fullri geymslu og bílskúr eða nær baðsvæði garðsins ekki að njóta sín nógu vel? Hvert sem vandamálið er þá getur fallegt smáhýsi í garði verið frábær lausn. Smáhýsi er, eins og nafnið gefur til kynna, lítið hús sem komið er fyrir úti í garði. Þetta eru einskonar garðskálar en notkunarmöguleikarnir eru endalausir.

Hér eru fimm hugmyndir að leiðum til þess að nýta þessa auka fermetra.

Skrifstofa í ró og næði

Þeir sem vinna heima þekkja það hvað góð aðstaða getur skipt miklu máli. Það er staðreynd að maður kemur fleiru í verk hafi maður ró og frið. Það er gott að geta aðskilið sig aðeins frá heimilinu til þess að fá þessa tilfinningu að nú sé maður kominn í vinnugírinn og endi ekki óvart á að taka úr uppþvottavélinni í staðinn fyrir að byrja að vinna. Smáhýsi getur verið frábær staðsetning fyrir skrifstofu þar sem það er aðskilið frá húsinu og næðið er því mikið.

Smíðað og spilað í frístundaskála

Dreymir þig um að eiga „man cave“? Stundum vantar einfaldlega pláss til þess að leika sér, stað til þess að setjast niður með bjór og spila. Í smáhýsinu er hægt að vera með bjórkæli eða jafnvel setja upp alvöru bar og bjórdælur. Þá er samt ennþá pláss fyrir bridge- eða pókerborð og pílukast. Eða hægindastóla og sjónvarp þar sem hægt er að horfa á leikinn. Sum áhugamál eru plássfrekari en önnur en hanna má smáhýsi í kringum þau öll. Það er hægt að tengja vatn og rafmagn í smáhýsið svo það gæti nýst sem bruggaðstaða fyrir bjóráhugamanninn. Smíðaverkstæði myndi nýtast mörgum þar sem pláss er fyrir öll verkfæri og enginn sem pirrar sig á sagi sem kannski flýgur aðeins um. Fyrir þá sem stunda líkamsrækt af krafti, eða þá sem langar til þess að byrja, er hægt að koma fyrir hlaupabretti, lóðum og lyftingarbekk, jafnvel gufubaði og sturtuklefa.

Horft á sólarlagið úr rauðvínsskála

Margir kannast við það að kvöldin í garðinum gætu nýst betur. Það kólnar með kvöldinu og oft lætur fólk sig hverfa inn um leið og sólin fer fyrir hornið. Í staðinn fyrir að fara inn í stofu er hægt að færa sig í rauðvínsskálann því það er kominn tími til að opna eina flösku. Fyrir þá sem vilja heldur kaldan drykk er hægt að hafa kæliskáp fyrir rósavínið og gosið. Ein hlið skálans getur verið rennihurð sem opnast alla leið. Þá er hægt er að anda að sér ferska útiloftinu á sama tíma og maður nýtur þeirra þæginda sem fylgja því að vera inni. Maður getur horft á íslenska sumarhimininn eins lengi og vínið endist.

Það er oft um kvöldmatarleitið sem kólnar hratt og þá getur rauðvínsskálinn eða svæðið í kring nýst sem borðstofa. Hér er tilvalið að hafa gott skyggni með hitara, þar sem koma má upp útieldhúsi. Hvað passar betur með rauðvíni en grilluð steik? Á sumrin er jafnvel hægt að bjóða gestum að gista í skálanum svo enginn þarf að hafa áhyggjur af því þó ein flaska í viðbót sé mögulega óvart opnuð.

Gufubað, sturta og búningsherbergi

Kofi með gufubaði er ekki bara fyrir frændur okkar Finna. Hægt er að smíða smáhýsi utan um gufubað sem á að vera úti í garði. Fyrir þá sem eru með heitan pott getur smáhýsi verið góð viðbót við baðsvæði garðsins. Sé heiti potturinn langt frá húsi, og ekki áhugi á að nota útisturtu, getur smáhýsið nýst undir sturtuklefa. Það er líka tilvalið að hafa þar aðstöðu til þess að skipta í og úr sundfötum og ef til vill salerni. Jafnvel er hægt að koma þessu öllu fyrir í einu smáhýsi; gufubaði, surtu og búningsklefa. Baðsvæði með heitum og köldum potti og smáhýsi með gufubaði, sturtuklefa og lítilli setustofu. Það gerist ekki betra.

Geymsla fyrir jeppadekkin og fullorðinsleikföngin

Kosti þess að hafa auka geymslupláss þarf vart að útskýra fyrir neinum. Smáhýsið er staðsett úti í garði svo það er hentugt að nota það til þess að geyma sláttuvélina og garðáhöldin fyrir sumarverkin og snjómokstursgræjurnar fyrir veturinn. Útileikföngin ættu líka að komast fyrir, hvort sem það er fjalla- mótor- eða fjórhjól, eða allt þrennt. Jeppadekkin taka svo sitt pláss. Stundum þarf að vinna aðeins í leikföngunum og þá er pláss fyrir öll verkfærin líka í smáhýsinu.

15 fm smáhýsi þurfa ekki byggingaleyfi

Nýlega er búið að rýmka reglur um smáhýsi sem ekki þurfa byggingarleyfi. Þau mega vera allt að 15 fm að stærð en eru háð reglum um staðsetningu sem Mannvirkjastofnun hefur gefið út. Þar er gert ráð fyrir að þau séu þremur metrum fyrir innan lóðarmörk og þremur metrum frá íbúðarhúsi. Ef smáhýsið er nær lóðarmörkum en 3 m þarf samþykki eiganda aðliggjandi lóðar. Hámarkshæð þaks er 2,5 m mælt frá yfirborði jarðvegs. Ef ætlunin er að hafa fleiri en eitt smáhýsi þurfa þrír metrar að vera á milli þeirra. Smáhýsin eru ekki ætluð til gistingar eða búsetu. Það má því leiða líkur að því að ekki mega hafa innbyggt ofnakerfi og ekki megi skrá lögheimili í smáhýsi.

https://www.byggingarreglugerd.is/?hluti=2&kafli=3&grein=5

Takk fyrir að lesa :-)